Sự thực dụng chủ nghĩa khiến linh vật không còn là biểu tượng tinh thần

Đứng đầu trong các linh vật thẳng tắp được trưng bày nơi trang trọng phải kể đến sư tử đá, kỳ lân đá. Như một biểu tượng mang ý nghĩa hưng vượng, mạnh mẽ, sư tử đá, kỳ lân đá có tần suất xuất hiện trước cổng ra vào của các công ty, khách sạn nhiều. Tuy được mua với giá cao ngất, nhưng những loại linh vật trên đều có mẫu mã ngoại lai nếu không muốn nói hoàn toàn xa lạ với văn hóa nước nhà. Ví như sư tử đá cũng có hai loại với hai nguồn xuất xứ khác nhau, mang ý nghĩa văn hóa, tâm linh khác nhau. Nhà nghiên cứu Trương Ngọc Tường khẳng định: "trước nhất, sư tử đá nằm trong văn hóa Phật giáo của Ấn Độ sau đó lan truyền sang Trung Quốc và vào Việt Nam. Ở Trung Quốc, sư tử đá phát triển không ngừng về mỹ thuật. Sư tử đá bây chừ phần đông là sư tử Trung Quốc theo hình mẫu từ thời nhà Thanh. Đây được xem là hình mẫu đẹp nhất".  click here  Bây giờ, ngoài sư tử đá theo hình mẫu Trung Quốc, Ấn Độ, thị trường còn xuất hiện sư tử đá theo phong cách Phi Châu. Phân tách ý kiến trên, các nhà nghiên cứu khẳng định sự thực dụng của tầng lớp đã khiến những loài linh vật phong thủy chứa hình mẫu thực dụng chủ nghĩa. Con sử tử đá theo kiểu này mất nét đẹp văn hóa, huyền thoại, linh tính mà theo hình mẫu quá thực tế, hình khối như một con sư tử thực. Những hình mẫu như vậy không còn mang thuộc tính văn hóa, mang dáng dấp biểu tượng tinh thần nữa.  Khó gìn giữ phát triển linh vật nước nhà?  Nhà nghiên cứu Trương Ngọc Tường khẳng định: "Việc thu nhận các luồng văn hóa linh tính không lựa chọn, không nghiên cứu tạo nên hiện tượng bát nháo linh vật phong thủy. Bây chừ, các dịch vụ phong thủy đang phát triển một cách mạnh mẽ. Theo đó nhập cảng ngày càng nhiều các mặt hàng, linh vật  chi tiết  có xuất xứ, cỗi nguồn không rõ ràng khiến việc gìn giữ phát triển linh vật nước nhà càng thêm khó khăn" . Bây giờ, sư tử đá, kỳ lân đá Trung Quốc, Ấn Độ, Mỹ, châu Phi,... Tràn lan, lấn lướt, phủ mờ những linh vật thuần Việt như con nghê, hạc, chó đá,... Các khách hàng có tâm, muốn sở hữu những linh vật thuần Việt cũng bối rối, nghi ngại trước ma trận linh vật ngoại lai. Mổ xẻ nguyên cớ chính của tình trạng trên, ông Kỳ Đồng, giảng viên bộ môn Mỹ học thuộc trường đại học xã hội và nhân bản (ĐHQG TP.HCM) nhấn mạnh: "Việc này có thể xuất phát từ cảm thức mỹ học đạo hoặc có dấu ấn mạnh mẽ của sự liên văn hóa. Tuy  đọc thêm  nhiên, nếu đi xét cặn kẽ việc tại sao người dân lại dùng các loại hình linh vật ngoại lai mà không dùng linh vật thuần Việt, ngoài những nguyên nhân khách quan còn những nguyên cớ chủ quan mà phải trải qua những công trình nghiên cứu cụ thể để giải thích". Nhà nghiên cứu Trương Ngọc Tường cho biết thêm: "Qua nghiên cứu, các loại sư tử đá, kỳ lân đá mà chúng ta đang sử dụng để trưng bày với mục đích phong thủy đều có cội nguồn từ nước ngoài như Trung Quốc, Ấn Độ,... Sự đại trà, phong phú cũng như sức ảnh hưởng quá mạnh của các mặt hàng trên đến thị trường trong nước nên người dân nước ta ít ai hiểu, biết nước ta cũng có con sư tử đá riêng biệt". Một trong những căn do khác là do mánh khóe của giới kinh doanh. Đánh mạnh vào tâm lý thích mẫu mã đẹp, lạ, độc đáo của khách hàng, giới kinh dinh tổ chức tạc, điêu khắc các loại hình mẫu sư tử, kỳ lân, tỳ hưu đá với nhiều mẫu khác nhau để tung ra thị trường. Tuy nhiên, những hình mẫu trên vẫn bám vào hình mẫu cố hữu của Trung Quốc, phương Tây.  NGUYỄN LÀI