Buổi giao lưu được thực hành trực tuyến phê chuẩn tuoitre.Vn bắt đầu từ 17g30 ngày 13-8 tại trọng tâm quốc tế khoa học và giáo dục liên ngành ICISE (Quy Nhơn, Bình Định) và khách sạn nơi các giáo sư ở (cách đó khoảng 6km). Các nhà khoa học khẳng định Gặp gỡ Việt Nam lần 9 là cuộc gặp gỡ mang tầm vóc toàn cầu. Khẳng định điều đó vì ngay ở các nước phát triển cao nhất như Mỹ, Đức, Anh, Pháp, Nhật... Cũng hiếm khi tổ chức được một cuộc hội nghị khoa học thu hút tới năm nhà bác học đoạt giải Nobel. Chính vì vậy, buổi giao lưu trực tuyến cũng mang một ý nghĩa to lớn không kém khi có hầu hết các nhà bác học nức danh tham dự. Các nhà bác học này là ai, họ từng có những công trình gì? tuổi xanh xin giới thiệu đôi nét về các khách mời tham gia giao lưu trực tuyến "Nuôi dưỡng ái tình khoa học". GS Sheldon Lee Glashow (sinh ngày 5-12-1932) là nhà vật lý lý thuyết người Mỹ. Ông từng đoạt giải Nobel vật lý vào năm 1979 cho công trình nghiên cứu về sự tương tác điện yếu giữa các hạt căn bản, cũng như dòng trung hòa yếu. Sheldon Lee Glashow tốt nghiệp trường trung học khoa học Bronx năm 1950. Ông là bạn cùng lớp của Steven Weinberg, người vốn sở hữu một công trình nghiên cứu độc lập dẫn đến việc san sẻ giải Nobel vật lý cùng với Sheldon Lee Glashow và nhà vật lý người Pakistan Abdus Salam vào năm 1979. Sheldon Lee Glashow hiện là giảng sư thỉnh giảng tại Tổ chức nghiên cứu hạt nhân châu Âu (CERN), Đại học Marseilles (Pháp), Học viện MIT, Phòng nghiên cứu Brookhaven, Texas A&M, Đại học Houston và Đại học Boston. Giáo sư George Fitzgerald Smoot - Ảnh: Trường Đăng GS George Fitzgerald Smoot (sinh ngày 20-2-1945) là nhà vật lý học thiên thể kiêm vũ trụ học người Mỹ. Ông đoạt giải Nobel vật lý năm 2006 cùng với nhà vật lý John C. Mather trong lĩnh vực nghiên cứu bức xạ nền vũ trụ và sự khám phá hình hài vật chất đen cũng như tính dị hướng của bức xạ nền vi sóng vũ trụ. Công lap dat camera quan sat gia re trình nghiên cứu đoạt giải Nobel của George Fitzgerald Smoot đã giúp mở mang thuyết lí “Vụ nổ lớn” (Big Bang), nhờ sự tương trợ của dự án Cosmic Background Explorer Satellite (COBE, vệ tinh nghiên cứu nền vũ trụ). George Fitzegerald Smoot đã hiến tặng vơ tiền thưởng nhận được cũng như tổn phí đi lại cho quỹ từ thiện East Bay Community Foundation. Ngày nay, ông đang là giảng sư môn vật lý tại Đại học California, Berkeley, nhà khoa học cao cấp tại Phòng nghiên cứu quốc gia Lawrence Berkeley. Ông còn phụ trách chức phận giảng sư môn vật lý tại Đại học Paris Diderot, Pháp từ năm 2010. Ngoài giải Nobel năm 2006, George Fitzgerald Smoot còn được trao tặng Huân chương Einstein và Huân chương Oersted năm 2009. Giáo sư Rolf Heuer - Ảnh: Trường Đăng Giáo sư Rolf Heuer là Tổng Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu hạt nhân châu Âu (CERN), nơi đã khám phá ra hạt Higgs (hay còn được gọi là “hạt của Chúa”) - công trình đứng đầu bảng xếp hạng top 10 đột phá khoa học quan yếu năm 2012. Theo các nhà khoa học, hạt Higgs không chỉ có ý nghĩa đối với vũ trụ xa xăm, mà còn mang đến nhiều lợi ích cho cuộc sống trên trái đất. GS Phạm Quang Hưng - Đại học Virginia (Hoa Kỳ), đồng thời là Giáo sư danh dự của Đại học Huế - là người đặt viên gạch trước tiên, góp phần xây dựng chương trình Vật lý theo chương trình tiên tiến thí điểm của Bộ Giáo dục - Đào tạo dựa theo chương trình gốc của Khoa Vật lý trường Đại học Virginia (Hoa Kỳ). GS Phạm Quang Hưng - Ảnh: Trường Đăng Ông cũng là cầu nối quan trọng cho việc ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Đại học Huế với Đại học Virginia và có nhiều cống hiến cho sự nghiệp giáo dục ở Đại học Huế. Công trình nghiên cứu "Sự hạn chế khối lượng của hạt, Khả năng tồn tại không gian thứ tư, thứ năm" của giáo sư được giới khoa học đánh giá rất cao. TS Nguyễn Trọng Hiền (sinh năm 1963 tại Đà Nẵng) là nhà khoa học Việt Nam trước tiên đặt chân đến Nam cực, tại độ vĩ 90 độ Nam, vào cuối tháng 10-1992. Trong lần đầu tiên đặt chân đến Nam Cực, ông đã tự tay may cờ tổ quốc để cắm ở nơi này cùng với quốc kỳ của các quốc gia khác. TS Nguyễn Trọng Hiền - Ảnh: Trường Đăng TS Hiền nghiên cứu bức xạ nền vũ trụ tại Nam Cực; nghiên cứu về cấu trúc vũ trụ thời kỳ nguyên sơ, về những vật thể ở tuổi vũ trụ hình thành. Ông hiện là giám sát viên nhóm Thiết bị Thiên văn, chuyên gia nghiên cứu chuyên sâu của Phân ban Vật lý Thiên văn, thuộc Phòng thí nghiệm phản lực NASA. Năm 2011, tuổi xanh đã có bài phỏng vấn thú vị với ông, độc giả có thể xem tại đây . Buổi giao lưu đã bắt đầu đúng 17g30. MỜI bạn đọc THEO DÕI NỘI DUNG: * Kính chào các giáo sư, em đã từng có niềm đam mê đối với bầu trời bát ngát rộng lớn phía trên đầu mình khi còn nhỏ. Em rất thích nghiên cứu tên các ngôi sao, ngắm các hiện tượng kỳ thú như nhật thực, nguyệt thực... Nhưng em vẫn luôn cảm thấy vũ trụ thật quá bí hiểm và khó hiểu. Thực ra vũ trụ là cái gì? Nó tồn tại kiểu gì? Cái gì chứa đựng nó? Bên ngoài vũ trụ là gì? Em rất náo nức được hiểu đôi chút về điều này ạ! (Trần Việt Tiến, 18 tuổi, hazelkey12639@) - TS Nguyễn Trọng Hiền: quả tình là khi nhìn khoảng trời đêm bao la, mình dễ có cảm giác choáng ngợp. Sau bao lăm năm nghiên cứu, cảm giác này vẫn choán tôi mạnh mẽ mỗi khi trưc tiếp quan sát thiên văn ở những đài thiên văn khắp nơi trên thế giới. Đúng là vũ trụ vẫn bí ẩn và khó hiểu. Nhưng tôi nghĩ những câu hỏi về vũ trụ giả dụ được nêu lên một cách đúng đắn, mang tính gợi ý cao, sẽ giúp cho ta hiểu thêm về bản tính của vũ trụ. Và về lâu dài, có thể giải mã được những vấn đề cơ bản của vũ trụ học. Cái khó là hỏi được câu hỏi đúng. Tỉ dụ, câu hỏi như “tại sao đêm tối” là câu hỏi rất hay. Tổ tiên ta ngày trước nghĩ trời tối vì màng tang lặn. Corpenicus là người đâu tiên có câu đáp khác: do trái đất tự xoay quanh nó. Câu đáp này đặt nền tảng trước tiên cho vật lý học và khoa học nói chung. Nhưng câu đáp của Corpenicus vẫn chưa giải quyết thỏa đáng vấn đề. Olber, nhà thiên văn Đức, sau này đã lý luận rằng, nếu vũ trụ là hằng hữu và bất tận thì ánh sáng từ các tại sao sẽ hội đủ để cho ban đêm vẫn sáng như ban ngày. Đây còn gọi là “nghịch lý Olbers” và là một nghịch lý dằng dai trong vũ trụ học, và chỉ được giải quyết một cách thỏa đáng gần đây thôi. Câu đáp là vũ trụ không phải là hằng hữu - vũ trụ có tuổi. Và số lượng những tại sao là hạn hữu. Điều này, thêm vào chuyện giản nỡ của vũ trụ, góp phần làm nên bầu trời tối về ban đêm. Bạn có thể tìm hiểu thêm các câu hỏi về vũ trụ và lời đáp của chúng trên mạng. Nếu bạn đọc được tiếng Anh, có thể tham khảo ở những trang này: http://www.Astro.Ucla.Edu/~wright/cosmology_faq.Html; http://imagine.Gsfc.Nasa.Gov/docs/ask_astro/cosmology.Html * Khi nghiên cứu khoa học, gặp phải vấn đề mình không biết và cũng chưa ai biết, ông làm thế nào để tìm ra ý tưởng giải quyết? Tôi tin chắc rằng nó cần dùng tới trực giác và sự mường tượng đặc biệt. (Trần Phương Trang, 20 tuổi, ganuong45@... ) * Trong suốt quá trình làm khoa học, có bao giờ ông muốn từ bỏ khoa học cơ bản để thực hành các đề tài nghiên cứu tạo ra các ích lợi cụ thể, mang lại lợi nhuận nhiều hơn không? (Đậu Văn Bảo, ĐH Kỹ Thuật Công nghệ TP.HCM, Huỳnh Anh Tuấn, ĐH Bách Khoa TP.HCM) * Xin hỏi khoa học vật lý trong vũ trụ khác với vật lý trong trái đất như thế nào? Liệu chúng ta có thể dựa vào quang phổ để xác định khoảng cách và độ dài cũng như khối lượng của các vì sao ngoài hành tinh? - TS Nguyễn Trọng Hiền: Các qui luật cơ bản của vật lý thì như nhau ở bất cứ nơi đâu. Tuy nhiên trong những môi trường phức tạp vẫn nảy những qui luật vật lý mới, hiện tượng này còn gọi là “emergent” hay là “đột sinh.” Phổ phát ra từ các vì sao, theo như thuyết tương đối của Einstein, sẽ “dịch về đỏ” (còn gọi là redshift) do các photon mất đi thế năng khi rời các tại sao. Mức dịch về đỏ này rất nhỏ nên rất khó xác định. Nếu đo được mức dịch về đỏ này, ta sẽ xác định được khối lượng của tại sao. Còn “độ dài” của các vì sao trong câu hỏi của bạn thì tôi hiểu là đường kính năng kích cỡ của những tại sao. Đại lượng này đã được xác định cho một số vì sao bằng phương thức giao thoa. * Độ dài khoảng cách xác định như thế nào trong không gian? Tọa độ không gian trong vũ trụ có phải xác định được hay không? (Kim Thanh Thiện, 1987 tuổi,thien2211014@...) - TS Nguyễn Trọng Hiền: hiện tại độ dài được xác đinh bởi khoảng cách mà anh sáng đi được trong khoản thời kì xác định. Tọa độ không gian được xác định, hẳn nhiên, điều này tùy thuộc vào sự chọn lọc của người xác định. * Là nữ nhưng em rất say mê nghiên cứu khoa học. Các giáo sư đã đoạt giải Nobel có thể cho biết các ngài có nhiều đồng nghiệp nữ không? Và theo các giáo sư, nếu dấn thân vào con đường nghiên cứu thì các nhà khoa học nữ có thiệt thòi so với các đồng nghiệp nam không? (Hai học trò chuyên Lý, Trường THPT Năng khiếu và THPT Lê Hồng Phong) - Giáo sư Rolf Heuer: Theo tôi, điều rất quan yếu là chúng ta cần có những nhà người nữ nghiên cứu khoa học. Ở CERN 15 - 25% là đàn bà, tuy nhiên, chúng tôi vẫn mong có nhiều hơn thế, vì phụ nữ rất hiệp trong một số ngành. - Giáo sư Sheldon Lee Glashow : Trong trường ĐH của tôi và GS Smoot có khoảng 20% sinh viên là nữ, ở Mỹ hiện thời họ rất năng động giúp khoa học gia nữ, chả hạn như ở ĐH California ở Berkeley có hai cựu trưởng khoa lý là nữ. Đã có những sự núm để viện trợ những khoa học gia nữ vì ở Mỹ họ cảm thấy số lượng khoa học gia nữ vẫn còn thấp so với khoa học gia nam. * Tôi thấy việc tuyên truyền, thổi ham mê nghiên cứu khoa học cho giới trẻ VN “có vấn đề”. Lấy Ví dụ cuộc thi Robocon, sau khi thi xong các đội vô địch “lặn mất tăm”, hoặc chuyển qua làm kinh doanh, tôi chưa thấy ai theo con đường nghiên cứu cả. Tôi muốn biết quan điểm của TS Hiền và GS Hưng về vấn đề này; và hai ông có gợi ý nào để giúp giới trẻ mê say khoa học hơn không? Cảm ơn hai ông! (Minh Thụy, 35 tuổi) - TS Nguyễn Trọng Hiền: Giới trẻ chúng ta rất say mê khoa học, tưởng như là không cấp thiết chúng ta phải làm thêm điều gì để thúc đây lòng đam mê khoa học trong họ. Điều cấp thiết là từng lớp có tạo nhịp cho họ tiếp chuyện sự mê say ấy với những nghiên cứu khoa học hay không mà thôi. Những người thắng các cuộc thi như Robocon là những hào kiệt đặt biệt, cần được tầng lớp trân trọng và tạo điều kiện cho họ có hướng phát triển lâu dài. Vì thiếu cơ hội nghiên cứu nên họ buộc phải chuyển sang những hướng khác thôi. Đây không nhất quyết là sự thiếu ham mê khoa học của họ. * Tôi đọc thông báo trên web và rất ngưỡng mộ khi được biết TS Nguyễn Trọng Hiền đã thiết kế một kính thiên văn vũ trụ mới thay cho kính thiên văn vũ trụ Hubble khi kính này hết hạn dùng. TS có thể kể lại quá trình thiết kế này không ạ, cũng như những khó khăn mà TS gặp phải? Cảm ơn TS! (Lê Thiện, 19 tuổi) - TS Nguyễn Trọng Hiền: Đài thiên văn sẽ thay cho kính Hubble là James Webb Space Telescope, vẫn còn đang chế tác. Thưa tôi không tham gia việc chế tạo đài thiên văn này. * Xin chào GS. Hưng. Tôi chắc là GS cũng từng đặt chân đến những phòng thí nghiệm của Việt Nam, xin ông chia sẻ về những khó khăn mà khoa học Việt Nam đang gặp phải (theo cảm nhận của ông)? (Hà Phương Dung, 32 tuổi, nhatphuong) - GS Phạm Quang Hưng : Tôi đã có dịp viếng thăm phòng thí nghiệm về nguyên liệu ở Viện KHCN Hà Nội và tôi cảm thấy những phòng thử nghiệm đó được trang bị khá đầy đủ. Môn nguyên liệu không thuộc ngành của tôi nên cảm nhận đó chỉ là tương đối thôi. Chuyên môn của tôi là vật lý hạt, ở VN bây chừ chưa có những phòng thể nghiệm can hệ tới ngành đó và tôi hy vọng trong mai sau quốc gia sẽ hỗ trợ kinh phí để tạo ra một đôi Trung tâm nghiên cứu vật lý hạt. * Làm sao để các giáo sư tìm ra những điều mới mẻ, tìm ra những “lý thuyết” vĩ đại như vậy? Xin các giáo sư đoạt giải Nobel chia sẻ lap dat camera quan sat re nhat ha noi về cách quan sát cuộc sống để có thể tìm ra những khám phá khoa học? (Bảo Trân, học sinh THPT Gia Định, TP.HCM) - Giáo sư George Smoot : Chuẩn bị kiến thức, đọc những bài báo, những công trình đã được công bố, từ đó tìm ra những ý tưởng rồi phân loại những ý tưởng nào có thể kiểm chứng được bằng thực nghiệm. Tầm những tiến bộ trong công nghệ ở những lĩnh vực khác, sau đó mang vào vận dụng trong lĩnh vực vật lý. Điều quan yếu là phải chuẩn bị đầy đủ tri thức khi cơ hội đến. * Để đoạt giải Nobel, chắc chắn các thầy phải “toàn tâm toàn ý” với nghiên cứu khoa học. Xin hai giáo sư đoạt giải Nobel san sẻ về thời gian làm việc của các thầy? Có phải các thầy xoành xoạch ở phòng thí nghiệm hay không? tình ái đối với khoa học đã được các thầy đặt như thế nào so với tình ái gia đình…? Theo khoa học, các thầy có phải hy sinh nhiều không? (Nhật Quang, ĐH Khoa học thiên nhiên TPHCM) - Giáo sư George Smoot : Tôi phải làm việc 16 tiếng/ngày. Có những lựa chọn thông minh và đeo đuổi nó đến cùng. Có nhiều người thành công là do sáng ý, xuất sắc, còn tôi thì tôi chọn sự chăm chỉ. Có người đoạt giải Nobel nhưng có thể làm việc ít hơn tôi, nhưng họ sáng ý và có sự tuyển lựa đúng chủ đề và đúng thời điểm, họ không phải hy sinh nhiều. Nhưng tất họ đều dám nghĩ suy và thực hành những mơ ước lớn. Tỉ dụ như các nhà sư, họ yêu gia đình nhưng song song cũng công hiến thế cuộc của mình cho đạo, cho từng lớp. Vấn đề ở đây là sự tuyển lựa. Mỗi người có một sự lựa chọn riêng. Nếu mình chọn việc này thì mình sẽ giảm việc khác. Sự khác biệt là không phải ai cũng chọn con đường giống nhau và dành thời gian công sức cho nó. * Điều gì khiến ngài dự "Gặp gỡ Việt Nam"? Ngài đánh giá như thế nào về con người, sơn hà Việt Nam và những nhà khoa học mà ngài đã có dịp làm việc? (Nhật Hà, 20 tuổi, nhathang) - Giáo sư Sheldon Lee Glashow : trước nhất là GS Trần Thanh Vân là bạn thân của tôi, tôi đã gặp gia đình GS Vân, GS Ngọc 42 năm nay. GS Vân mời tôi đến đây là tôi gật đầu ngay. Đây là một lý do trong nhiều lý do khác. Lý do khác là Trung tâm ICISE vừa được thành lập là một điều rất quan yếu cho sự phát triển khoa học VN, nhờ trọng điểm này hy vọng trong mai sau khoa học VN phát triển hơn nhiều. Tôi quen nhiều khoa học gia Việt Nam nhưng mang quốc tịch Pháp, Mỹ như GS Phạm Quang Hưng. Đây là lần đầu tiên tôi đến VN nên chưa có dịp làm việc nhiều với các nhà khoa học trong nước, cách đây 18 năm vợ tôi có đến dự Gặp gỡ VN nhưng tôi không đi cùng được vì bận. Trong những năm 60 tôi có dự biểu tình chống chiến tranh VN ở ĐH California ở Berkeley. Tối 11-8 tôi có dịp đàm luận với phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân trong bữa cơm tối và có ấn tượng rất tốt về ông Nhân. Tôi thấy ông Nhân rất cởi mở và có rất nhiều máu nóng để phát triển khoa học và công nghệ của VN. Tôi có thảo luận với các em đoạt huy chương vàng Olympic và ấn tượng rất tốt về trình độ tiếng về trình độ tiếng Anh và nội dung các câu hỏi do các em đặt ra. Trước khi tới đây, tôi cũng có buổi chuyện trò với SV trường ĐH Bách Khoa TP.HCM và cũng có ấn tượng rưa rứa. * Thưa GS. Rolf Heuer, sau khi thành công với việc xác minh hạt Higgs, Trung tâm nghiên cứu hạt nhân châu Âu (CERN) sẽ hướng tới mục tiêu nào tiếp theo? (N. H. Hiếu, 22 tuổi, huuhieu1105@... ) - GS. Rolf Heuer: Tôi không thích dùng cách gọi "Hạt của Chúa" để chỉ hạt Higgs, đó chỉ là một trong những hạt căn bản. Lấy thí dụ bạn có 12 anh em sinh đôi, cho dù đến gần, vẫn khó lòng phân biệt được rõ ràng, do đó, cách phân biệt cần rất nhiều thời kì và công sức. Các hạt Higgs cũng vậy, chúng ta không biết liệu các hạt Higgs có bao nhiêu "anh chị em" khác nhau, và công việc xác định điều đó mất rất nhiều thời gian và công sức. Đó chỉ là một trong những dự án mà CERN sẽ thực hiện hiện thời và trong ngày mai. Sau khi tìm ra hạt Higss, chúng tôi đã tìm ra một mô hình chuẩn, nhưng chỉ giải thích được 5% vũ trụ mà thôi. * Giới hạn không gian và thời kì trong vũ trụ có phải là giới hạn tuyệt đối không? (Kim Thanh Thiện, 1987 tuổi, thien2211014@) - Giáo sư George Smoot : Tôi không biết kiên cố là giới hạn hay không giới hạn, nhưng chúng ta biết rằng nó rất lớn. Tuổi của vũ trụ khoảng 14 tỉ năm, chúng ta chỉ có thể chắc chắn những vùng có thể quan sát được. * Thưa GS. Phạm Quang Hưng và TS. Nguyễn Trọng Hiền, tôi cho rằng để thành công thì môi trường nghiên cứu khoa học rất quan yếu. Xin ông cho biết, bao nhiêu thành công trong khoa học đến từ môi trường và bao lăm % đến từ ý chí, nghị lực và ham mê? Nếu ông vẫn ở Việt Nam, ông có tin rằng mình sẽ thành công trên con đường nghiên cứu khoa học hay không? (Trần Mạnh Cường, sinh viên ĐH Bách khoa TP.HCM) - GS Phạm Quang Hưng: Theo tôi sự quan yếu của môi trường, ý chí nghị lực và ham tương đương nhau, các nhân tố này đều quan trọng. Nhưng một điều mà mình nên có là ham mê. Trong bối cảnh hiện nay thì có nhẽ rất khó để thành công trong nghiên cứu khoa học vì nước mình đang cố tạo điều kiện để cho những người trẻ ham mê khoa học có thể thành công trong sự nghiệp nhưng hiện giờ những điều đó chưa được thực hành. * Thưa giáo sư Rolf Heuer, ông nhận xét gì về nguồn năng lượng tối mà bây giờ chúng ta chưa nhìn thấy được? Theo ông, thế kỷ 21, con người có thể khám phá bao lăm phần trăm về nguồn năng lượng tối này? (Nguyễn kiên trung, sinh viên ĐH quốc gia TP.HCM) - GS Rolf Heuer: Chúng tôi cũng không thực sự thực hiện dự án mới nhằm xác định vật chất tối này. Vật chất tối là 1/4 trong 95% bí hiểm vũ trụ chưa xác định, 3/4 còn lại là năng lượng tối và chúng ta cũng chưa biết được đó là gì. Ngoài ra, chúng ta chỉ biết rằng vật chất tối dính lại với nhau như vật chất thường ngày nhưng chúng ta không biết chúng là gì cả. CERN sẽ tìm cách giải mã bí hiểm này trong thời kì tới. Nhưng khi nào, thì tôi chẳng thể biết được. Tôi đã bỏ quên "quả cầu pha lê đoán biết tương lai" của tôi ở nhà. * Giáo sư Rolf Heuer, cả thế giới rất mến mộ ngài và CERN, nơi đã tìm ra "Hạt của Chúa". Xin ngài cho biết về một số hoạt động của hàng ngũ giáo sư dự nghiên cứu, có bao nhiêu giáo sư tham gia dự án và mất bao lăm thời gian để tìm ra "Hạt của chúa"? - GS Rolf Heuer: Khoảng 8.000 nhà khoa học thực hành dự án "hạt Higgs", nhưng dự án nghiên cứu này đòi hỏi rất nhiều vậy và sự tương trợ của quờ quạng đội ngũ chuyên gia tại CERN. Lần trước tiên khoa học tiên lượng sự tồn tại của hạt Higgs là năm 1964. Mãi đến năm 1983, thì mới có một dự án đầu tiên để tìm ra hạt Higgs. Và phải đến năm ngoái (2012), thì CERN mới khám phá ra hạt Higgs. Dự án khoảng hạt Higgs đó của CERN kéo dài khoảng 3 năm. Như thế, từ khi tiên lượng về sự tồn tại cho đến khi tìm ra, từ năm 1964 - 2012 là một khoảng thời gian rất dài.
Trong dự án tìm ra hạt Higgs này, có 1/3 các nhà khoa học trẻ đang học lấy bằng tiến sĩ. * Giáo sư Heuer là một nhà khoa học nhưng giờ ông đang giữ chức giám đốc CERN. Việc quản lý có ảnh hưởng đến công việc nghiên cứu của ông không? Nếu có, ông có nuối tiếc thời kỳ nghiên cứu hay không? Ông có dự định quay lại với công việc nghiên cứu không? - GS Rolf Heuer: Khi giữ vai trò giám đốc của CERN, tôi vừa làm một nhà quản lý, vừa là một nhà ngoại giao và phải làm nhiều công việc khác. Do đó, tôi không thể tụ họp vào nghiên cứu khoa học, đó là một nhiệm vụ bất khả thi. Nhưng tôi không quá nhớ tiếc thời kỳ nghiên cứu bởi tôi nghĩ rằng, tôi là một nhà quản lý giỏi hơn một nhà nghiên cứu. Do đó, tôi sẽ tiếp công việc quản lý của mình cho đến khi về hưu. * Xin GS. Shedon Lee Glashow cho biết những nhận xét của ông khi tiếp xúc bằng ngoại ngữ (tiếng Anh) với học trò, sinh viên Việt Nam tại TP.HCM trong chuyến đi này của ông? Theo GS, học sinh, sinh viên của Việt Nam có nhiều điều kiện, tố chất để tạo nên những bước ngoặt, thành quả lớn trong nghiên cứu khoa học về vật lý căn bản hay không? (Minh Lý, ĐH Bách khoa TP.HCM) - GS. Shedon Lee Glashow : Có nhiều bạn hỏi tôi làm sao cháu có thể trở nên một nhà khoa học, tôi đã trả lời phải có chính sách của nhà nước trong việc tương trợ trang bị phòng thí điểm trong ĐH lap dat camera gia re tai ha noi có học bổng cho sinh viên, nghiên cứu sinh để tiếp nghiên cứu. Những gì tôi nêu ở đây là những thứ tôi đã qua khi còn trẻ. Những phòng thử nghiệm được trang bị ở trường ĐH ở VN còn rất dối. * Cháu yêu thích cả Toán và Vật lý vì cháu thích hoạt động xung quanh các số liệu, biểu đồ...Cháu cũng quan tâm, thích tìm tòi đến lĩnh vực điện học và quang học. Cháu rất muốn theo đuổi hai môn này nhưng cháu sắp phải thi vào lớp 10 và rất muốn học chuyên nên cháu đang băn khoăn nên đi theo chuyên Toán hay chuyên Lý, mong các vị trợ giúp. (Nguyễn Tâm, 14 tuổi, nguyentha - GS Phạm Quang Hưng : Cả Toán và Lý đều rất thú nhận nhưng nếu em muốn đi sâu vào những lĩnh vực em đã nêu ở trên, tôi khuyên em nên chọn vật lý. * Gửi GS. George Smoot. Trong suốt quá trình làm khoa học, có bao giờ ngài muốn từ bỏ khoa học cơ bản để thực hiện các đề tài nghiên cứu tạo ra các lợi. Cụ thể, trước mắt, những nghiên cứu mang lại lợi nhuận nhiều hơn hay không? (Đậu Văn Bảo, ĐH Kỹ Thuật Công nghệ TP.HCM; Huỳnh Anh Tuấn, ĐH Bách Khoa TP.HCM) - GS. George Smoot: Có đôi lúc làm khoa học rất vất vả, khó khăn nhưng chúng ta cần có ái tình và kiên tâm để đeo đuổi công việc đã chọn. Có đôi lúc cảm thấy mỏi mệt, nản nhưng ái tình và niềm mê say sẽ giúp bạn nhận rõ ra cái gì mình đích thực muốn làm. Có rất nhiều thứ ham thích để làm nhưng quan yếu là chọn cái nào hợp với khả năng và đem lại niềm vui cho mình. Thí dụ , ngoài thời kì dành cho khoa học, tôi muốn làm những công việc khác để giúp mình vượt qua lúc nản, khó khăn. Chẳng hạn, xây dựng một học viện để đào tạo các bạn trẻ hay tham gia những sự kiện như Hội nghị Gặp gỡ VN lần 9 này… * Thế kỷ 21 có phải là thế kỷ của thiên văn chương vũ trụ hay không thưa giáo sư George Smoot? Ông có nghĩ rằng sao Hỏa có một sự sống giống như địa cầu và sự sống đó đã bị dập tắt do một cơn bão lửa vũ trụ cách đây hàng tỉ năm?(Luu Thanh Phương, 20 tuổi, thanhphuongcd@) - GS. George Smoot: Không chỉ thiên văn vũ trụ đâu mà tôi tin rằng còn có nhiều ngành khác như sinh vật học vật lý và vật lý chất rắn… cũng sẽ rất quan yếu. * Là một nước đang phát triển, Việt Nam cần những gì để có thể tham dự vào các hoạt động nghiên cứu tại CERN? - GS Rolf Heuer: Có nhiều phương thức khác nhau, cách tốt nhất là Việt Nam trở nên một nước thành viên của CERN. Sau khi đạt được thỏa thuận với CERN, Việt Nam có thể cử các nhà khoa học và các kỹ sư trẻ đến CERN. Họ có thể nghiên cứu và làm việc tại CERN trong vài năm, rồi quay trở lại Việt Nam để chuyển giao tri thức và công nghệ. Đó là một nhiệm vụ quan trọng. Để làm điều này, Việt Nam và CERN cần có một thỏa thuận chính thức, bởi chúng tôi không làm điều này miễn phí. * Các bạn trẻ Việt Nam cần chuẩn bị gì để tham dự vào những ngành khoa học lớn của vật lý? - GS Rolf Heuer: Họ phải là những sinh viên và những nhà nghiên cứu rất giỏi. Họ cần có sự chuẩn bị kỹ càng trong lĩnh vực nghiên cứu và phải thuyết phục được các giáo sư, tham dự vào một dự án thử nghiệm của CERN. Chúng tôi có những thỏa thuận với các trường đại học, và nghiên cứu sinh phải thuyết phục được giáo sư cho phép họ tham gia vào các dự án nghiên cứu giữa trường ĐH với CERN. Nói chung, họ phải rất giỏi. * Liệu sự thống nhất giữa cơ học lượng tử và thuyết tương đối là câu trả lời cho vũ trụ thời kỳ đầu? (Trần Nguyễn Đăng Khoa, Trường THPT Năng khiếu, ĐH nhà nước TP.HCM) - Giáo sư George Smoot : Rất nhiều người hy vọng là điều này xác thực. Nếu nó xảy ra thì chúng ta có thể tiên đoán được vũ trụ thời kỳ đầu. * Tôi vừa tốt nghiệp cử nhân vật lý của một trường ĐH tại Việt Nam và đang tiếp tục theo học thạc sĩ. Tôi rất muốn đi theo con đường nghiên cứu khoa học nhưng ở Việt Nam rất thiếu những phòng thí điểm chuyên môn để có thể chuyên tâm vào nghiên cứu cơ bản, nên tôi nghĩ sau khi tốt nghiệp thạc sĩ, tôi cũng chỉ có thể đi dạy và… xem nghiên cứu là một “nghề tay trái”, làm để thỏa mãn ham của mình mà thôi. Những phòng thí nghiệm khoa học trên thế giới (những nơi mà các thầy từng làm việc, hoặc từng hợp tác) có bao giờ đặt hàng những đề tài khoa học đến những nước mà khoa học căn bản chưa mấy vững hay không? Và chúng tôi phải tìm “nguồn” này ở đâu? (Một học viên cao học ngành Vật lý, Trường ĐH Khoa học thiên nhiên TP.HCM) - GS Phạm Quang Hưng : Theo tôi biết thì đã có nhưng đó chỉ là những trường hợp rất đặc biệt. * Theo tôi nghĩ giáo sự hoạt động nghiên cứu khoa học không phải vì giải thưởng Nobel, nhưng từ khi ông được giải thưởng đến nay thì vai trò của giải thưởng đối với thế cuộc nghiên cứu khoa học của ông thế nào? (Phạm Thường Quân, Củ Chi, TP.HCM) - Giáo sư George Smoot: Trước khi có giải Nobel, tôi có hai công việc là nghiên cứu và giảng dạy. Giải Nobel được xem như là công việc thứ ba. Khi đoạt giải Nobel, tôi đi và gặp gỡ nhiều hơn, tham dự nhiều hội nghị… ngoại giả, tôi còn là một Ví dụ tiêu biểu cho thế hệ trẻ noi theo. Tôi tự nhận thấy mình có trách nhiệm động viên và tạo điều kiện tốt nhất cho các bạn trẻ theo đuổi ngành khoa học vật lý. * Em hiện là sinh viên kinh tế đang theo học tại Singapore, dù đã học đến năm II nhưng em đích thực rất đam mê nghiên cứu vật lý. Nhưng do em là nữ nên bố mẹ không cho em theo ngành này. Xin các thầy san sẻ cho em những “cái lợi”, cái hay của nghiên cứu vật lý căn bản hơn hẳn những ngành khác để em có thể bạo dạn bắt đầu lại, trở lại với niềm đam mê của mình là nghiên cứu vật lý? (Trần Thúy Vy, Q.Tân Bình, TP.HCM) - GS Phạm Quang Hưng: Cái lợi và cái hay của nghiên cứu vật lý căn bản là có thể dẫn mình tới biên thuỳ của những hiện tượng tự nhiên mà mình có thể không mường tượng được. * Xin TS. Hiền cho biết một ngày làm việc của ông ở ban Vật lý của NASA? Và lời khuyên cho các bạn trẻ Việt Nam muốn theo đuổi con đường thiên văn chương như ông? (Hà Phương Dung, 32 tuổi, nhatphuong...) - TS Nguyễn Trọng Hiền: Một ngày nghiên cứu của tôi cũng thông thường, và không như nhau. Có ngày tôi đi dạy, có ngày tôi đi họp để xét duyệt các đề án, và tôi cũng góp phần trong công tác quản lý về nghiên cứu tại ban vật lý của NASA... Nhưng công việc chính của tôi là chế tác thiết bị thiên văn, và phân tách dữ liệu, cũng như thí nghiệm các thiết bị ấy. Và mỗi ngày thay đổi tùy theo tiến độ của công việc này. Lời khuyên của tôi đối với bạn trẻ là hãy cứ trau dồi kiến thức và thực hành những ham mê yêu thích của mình. Còn các dịp, nó sẽ đến muộn, nhưng một khi mình đã làm được điều mình yêu thích và có khả năng làm được điều mình thích thì thường sẽ làm được nhiều chuyện khác, không chỉ gói gọn trong vấn đề đó. Đúng 19g. Do thời kì có hạn, các Giáo sư - khách mời của chương trình không thể trả lời tất cả các câu hỏi độc giả gửi về. Tòa soạn TTO đã nuốm chuyển tải các câu hỏi của độc giả đến khách mời trong khả năng có thể. Chân thành cảm ơn sự theo dõi của độc giả. NHÓM PV tuổi xanh Đọc thêm >> Một tiêu điểm tập hợp ánh sáng khoa học |
Thứ Tư, 14 tháng 8, 2013
Phải chuẩn bị đầy đủ kiến thức trước khi cơ hội đến
Đăng ký:
Đăng Nhận xét (Atom)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét